Boşanma prosesi yalnız həyat yoldaşları arasında münasibətlərin sona çatması deyil, eyni zamanda uşaqların gələcək psixoloji və sosial inkişafına təsir göstərə biləcək həssas bir mərhələdir. Təəssüf ki, bəzi hallarda valideynlər arasındakı şəxsi narazılıqlar uşaqlara da təsir edir və onlardan biri övladı digər valideynə qarşı mənfi fikirlərlə istiqamətləndirməyə çalışır.
Bəs bu cür davranışın hüquqi və psixoloji nəticələri nələrdir? Problemi məhkəmə çəkişməsinə çevirmədən həll etmək mümkündürmü?
Tamaşaçılardan daxil olan sualı hüquqşünas-mediator Zaur Quliyev cavablandıraraq bildirib ki, boşanmadan sonra uşağın hər iki valideynlə sağlam münasibətlərinin qorunması onun fundamental hüquqlarından biridir. Valideynlər arasındakı şəxsi münaqişələrin uşağın üzərinə ötürülməsi isə həm uşağın psixoloji vəziyyətinə, həm də ailədaxili münasibətlərə ciddi mənfi təsir göstərə bilər.
Ekspertin sözlərinə görə, uşağın davamlı şəkildə digər valideyn haqqında mənfi məlumatlarla qarşılaşması onda emosional gərginlik, daxili konflikt və psixoloji travmalar yarada bilər. Belə hallarda uşaq özünü iki tərəf arasında seçim etməyə məcbur hiss edir ki, bu da onun şəxsiyyətinin formalaşmasına və gələcək münasibətlərinə mənfi təsir göstərir.
Zaur Quliyev qeyd edir ki, qanunvericilik uşağın maraqlarını hər zaman üstün tutur. Hər iki valideyn, nikahın davam edib-etməməsindən asılı olmayaraq, övladın tərbiyəsində iştirak etmək və onunla ünsiyyət saxlamaq hüququna malikdir. Bu hüququn qəsdən məhdudlaşdırılması və ya uşağın digər valideyndən uzaqlaşdırılması müəyyən hallarda hüquqi məsuliyyətə səbəb ola bilər.
Hüquqşünas-mediator vurğulayır ki, bu tip mübahisələrin həlli üçün ilk addım qarşılıqlı dialoq və anlaşma mühitinin yaradılmasıdır. Bir çox hallarda mediasiya prosesi valideynlərə məhkəməyə müraciət etmədən ortaq məxrəcə gəlmək imkanı yaradır. Mediasiya zamanı tərəflər peşəkar vasitəçinin iştirakı ilə öz narahatlıqlarını ifadə edir, uşağın maraqlarını ön planda tutaraq münasibətlərin tənzimlənməsi istiqamətində razılıq əldə etməyə çalışırlar.
Mütəxəssis hesab edir ki, valideynlər boşanma faktını uşağın gələcəyinə təsir edən bir mübarizə vasitəsinə çevirməməlidirlər. Əksinə, övladın sağlam inkişafı naminə əməkdaşlıq etməyə çalışmalı, şəxsi inciklikləri valideynlik məsuliyyətindən ayırmağı bacarmalıdırlar.
Zaur Quliyevin fikrincə, uşağın maraqlarının qorunması yalnız hüquqi məsələ deyil, həm də mənəvi məsuliyyətdir. Bu səbəbdən valideynlər hər hansı addım atarkən ilk növbədə onun uşağın psixoloji vəziyyətinə və gələcəyinə necə təsir göstərəcəyini nəzərə almalıdırlar.
Ekspert vətəndaşlara tövsiyə edir ki, bu kimi hallarla qarşılaşdıqda emosional qərarlar vermək əvəzinə hüquqi məsləhət alsınlar və mümkün olduğu qədər mübahisələri sivil yollarla həll etməyə üstünlük versinlər. Çünki valideynlər arasındakı münaqişənin qalibi olmur, ən çox zərər görən isə adətən uşaqlar olur.
